Wat is Due Diligence?

Tijdens het due diligence-onderzoek wordt een onderneming of een persoon zorgvuldig geanalyseerd op economische, juridische, fiscale en financiële omstandigheden. Dit omvat bijvoorbeeld omzetcijfers, vennootschapstructuur of mogelijke relaties met economische criminaliteit, zoals corruptie en belastingfraude. Een dergelijk onderzoek is noodzakelijk zodra een onderneming relaties onderhoudt met zakenpartners of wanneer er een andere onderneming moet worden overgenomen.

Een definitie van zakenpartner is “iedereen die met een onderneming zakelijk contact onderhoudt en niet een medewerker of orgaan ervan is”. Onafhankelijk van de omvang of betekenis van de zakelijke relatie maken hiervan deel uit: klanten, leveranciers, onderaannemers, verkoopvertegenwoordigers, adviseurs en partners bij joint-ventures, alsmede kleinschalige dienstverleners en intermediairs.

Door middel van het due diligence-onderzoek stellen ondernemingen zichzelf veilig, doordat ze de aannames en voorwaarden van een samenwerking dan wel een offerte onderzoeken en relevante risico's in kaart brengen. Welke vorm van due diligence wordt toegepast, hangt af van de betreffende situatie en de omvang van de risico's.

Vormen van onderzoek naar zakenpartners

Onboarding Due Diligence

Onderzoek naar een zakenpartner bij het aangaan van een nieuwe zakenrelatie

Ongoing Due Diligence

Doorlopend en regelmatig onderzoek naar bestaande zakenpartners

Simplified Due Diligence

Oppervlakkig onderzoek naar een zakenpartner bij een lage risicobeoordeling

Enhanced Due Diligence

Uitgebreide onderzoek naar contacten met een hoog risico

Enhanced Due Diligence


Bij een Enhanced Due Diligence wordt gedetailleerde informatie over personen en bedrijven verzameld. Voor een compleet achtergrondonderzoek moeten ondernemingen toegang hebben tot verschillende databases:

  • Bedrijfsdatabases
    Herkennen van mogelijke verstrengelingen van ondernemingen en andere betrokken personen
  • Watchlists
    Herkennen van personen en ondernemingen die onder staatstoezicht staan, zoals terrorismeverdachten.
  • Sanctielijsten
    Herkennen van personen en ondernemingen aan wie economische of juridische sancties (embargo's) zijn opgelegd
  • PEP-Lijsten (Politically Exposed Persons)
    Herkennen van politiek prominente personen (PEP) die zich binnen de directe omgeving van een regerings- of overheidslid bevinden en daardoor een bijzonder hoog corruptie- en omkopingsrisico met zich meebrengen
  • Persberichten
    Afstemming met nieuwsberichten om vast te stellen dat zakenpartners niet betrokken zijn bij economische criminaliteit, zoals corruptie, witwassen, fraude of omkoping

Due-Diligence-Recht

Het aantal landen wereldwijd dat wetten invoert met betrekking tot omkopings- en corruptiebestrijding en preventie van witwaspraktijken stijgt. Veel van deze nationale wetten zijn ook van invloed op de internationale handelsrelaties..

Ondernemingen zijn niet alleen gebonden aan de wetgeving van hun eigen land, bijvoorbeeld inzake het witwassen van geld van 2008 (GWG), die de juridische contact vormt voor uitvoering van een due diligence-onderzoek en waarin plichten in de zin van §3 GWG van de kredietinstellingen op klanten, respectievelijk zakenpartners, zijn overgedragen.

Voor internationaal opererende ondernemingeLady justicen zijn in het bijzonder twee regelingen ter preventie van economische criminaliteit belangrijk:

  • De anticorruptiewet UK Bribery Act
  • De Foreign Corrupt Practices Act (FCPA)

Beide wetten, hoewel ze nationale regelingen van het desbetreffende land zijn, hebben invloed op Nederlandse ondernemingen voor zover ze rechtstreeks of via dochterondernemingen dan wel via onderaannemers of medewerkers betrokken zijn bij de landen. De desbetreffende rechtshandhavingsinstanties kunnen bij nationale ondernemingen onderzoek verrichten, aangezien de wetten onafhankelijk van de plaats van omkoping worden toegepast.

Hieraan zijn sinds enige tijd wetten toegevoegd die vormen van moderne slavernij moeten tegengaan. Zo verplicht de UK Modern Slavery Act bijvoorbeeld ook grote, niet-Britse ondernemingen tot een jaarlijks advies inzake maatregelen ter bestrijding van moderne slavernij.

Het schandaal met de Panama-Papers zorgde in 2016 internationaal voor een oproep tot grotere transparantie met betrekking tot de economisch rechthebbenden.

Wie heeft een due diligence-onderzoek nodig?

Due Diligence onderziek
Een due diligence-onderzoek is vereist voor alle ondernemingen en organisaties,

  • wanneer zij concentraties van ondernemingen worden of participaties aangaan of
  • wanneer zij met zakenpartners samenwerken, in het bijzonder op een internationaal speelveld.

Waarom hebben ondernemingen en organisaties een due diligence-onderzoek nodig?

Due diligence helpt ondernemingen om hun belangen te beschermen, bijvoorbeeld in het kader van M&A-activiteiten, ter bescherming van de waardeketen of om te voldoen aan sancties en wetgeving ter voorkoming van witwaspraktijken, omkoping en corruptie. Due diligence en het continu volgen van de markten helpt ondernemingen om vier soorten risico’s te vermijden:

  • Om juridische redenen ter bescherming tegen corruptie en witwaspraktijken, voor een risicobeoordeling alsmede voor het verrichten van onderzoek naar zakenpartners en onderaannemers bij internationale samenwerkingsverbanden

    Wettelijke bepalingen, zoals de UK Bribery Act of de Amerikaanse Foreign Corrupt Practices Act (FCPA) ter voorkoming van corruptie en witwaspraktijken, zijn voor nationale ondernemingen bindend, voor zover zij in deze landen direct of indirect vertegenwoordigd zijn. Om die reden moeten ze zichzelf beschermen om te voorkomen dat ze via een zakenpartner of binnen de toeleveringsketen via een onderaannemer in verband worden gebracht met omkoping of andere vormen van corruptie en wiswassen.

    Ook ondernemingen en organisaties die niet internationaal actief zijn, zijn onderworpen aan rechtsregels, bijvoorbeeld de GWG.
  • Ter voorkoming van financiële consequenties:

    De samenwerking met niet integere zakenpartners kan tot hoge geldboetes en zelfs tot gevangenisstraffen leiden.
  • Ter voorkoming van reputatierisico's

    Ondernemingen die in verband worden gebracht met economische criminaliteit, riskeren enorme negatieve effecten op hun goede reputatie. Ook als de onderneming zelf ethische en in regelgeving vastgelegde normen naleeft, kan incorrect gedrag van de zakenpartners de eigen reputatie schaden. De afgelopen jaren deden zich verschillende gevallen voor van gerenommeerde ondernemingen waarbij van hun leveranciers dubieuze of illegale arbeidsomstandigheden in China aan het licht kwamen.
  • Om economische redenen bij de aankoop of fusie van ondernemingen en organisaties:

    Ondernemingen controleren door middel van de due diligence-check de kwaliteit van een overnamekandidaat of een koopobject. Het onderzoek vindt plaats op basis van een systematische analyse met een waardering van sterke en zwakke kanten en dient voor de financiering van de aankoop en een inschatting van de risico's.

Wie ondersteunt ondernemingen bij het onderzoek?

Vanwege de complexiteit van de eisen is het raadzaam om voor een due diligence-onderzoek getraind personeel (eigen medewerkers) of externe adviseurs (fiscalisten, accountants, advocaten, technische taxateurs, management consultants) in te schakelen. Daarnaast bestaan er checklists voor het uitvoeren van onderzoeken, die een goed (eerste) overzicht van het onderwerp leveren. Deze dekken echter niet altijd de individuele omstandigheden.

In principe geldt: Hoe groter de potentiële risico's, des te meer middelen moeten er voor een onderzoek worden gebruikt.

Een handmatig uitgevoerd due diligence-proces kan snel complex worden, wanneer een onderneming over te weinig personele middelen beschikt of geen toegang tot relevante en actuele informatie heeft. Daarom kunnen ondernemingen het beste gebruikmaken van geschikte technologieën, waarmee ze hun onderzoeksprocessen automatiseren, due diligence-onderzoek laten ondersteunen en een continue risicomonitoring waarborgen.

Vormen van due diligence-onderzoek

Vormen van due diligence onderzoekEr bestaan diverse vormen ofwel gebieden van due diligence-onderzoek. Alom toegepast worden:

  • Economische, technische en organisatorische due diligence-onderzoeken
  • Onderzoek naar managers en medewerkers
  • Juridische en fiscale onderzoeken
  • Operational Due Diligence (ODD) voor het beoordelen van risico's en opwaarts potentieel van het doelobject
  • Market Due Diligence voor onderzoek naar de actuele en toekomstige marktpositie van de desbetreffende onderneming

Due diligence procedure

1. Identificatie:

Het due diligence-proces begint in principe met identificatie. De belangrijkste informatie wordt direct bij de toekomstige partner of via een externe partij opgevraagd. Hiervoor kan men gebruik maken van eenvoudige vragenformulieren:

  • Bij naamloze vennootschappen wordt o.a. informatie over de onderneming, de aandeelhouders, begunstigden, de groepsstructuur, directieleden en hun politieke betrekkingen verzameld. Gedurende deze fase kunnen ook officiële documenten en contracten worden opgevraagd.
  • Bij individuen worden bijvoorbeeld ID-bewijzen en financieringsbronnen opgevraagd, hun politieke betrekkingen worden nagetrokken en er wordt andere informatie opgevraagd, afhankelijk van de voor de beoogde transactie gestelde eisen.

2. Onderzoek sanctielijsten:

In een tweede fase worden mogelijke overeenkomsten met globale sanctielijsten onderzocht. Parallel hieraan worden lijsten over strafprocedures, uitsluiting en door regeringsinstanties aangestelde individuen gebruikt. Dikwijls beschikken ondernemingen ook over lijsten met bedrijven waarmee geen zaken mogen worden gedaan. Politiek prominente personen (PEP) worden geïdentificeerd, op basis van PEP-lijsten vergeleken en eventueel aan een risico-onderzoek onderworpen.

3. Risicobeoordeling:

Op grond van de uitkomsten van de onderzoeken vindt vervolgens een risicobeoordeling plaats alsmede de ontwikkeling van een risicogerelateerde aanpak.

Due diligence-rapport

Report
In het due diligence-rapport worden de resultaten van het onderzoek gedetailleerd samengevat en wordt het procesverloop geprotocolleerd. De omvang van het rapport verschilt van geval tot geval. Rapportmodellen maken modelverslagen mogelijk. Het rapport dient als bewijs voor het nakomen van de zorgvuldigheidsplicht tijdens het onderzoek.

Hierop moet u letten

Het due diligence-onderzoek bevat vanwege zijn complexiteit een reeks valkuilen.Vermijd het domino effect

  • Het grootste risico is dat er helemaal geen onderzoek plaatsvindt. Een rechtszaak in Nedersaksen laat dit duidelijk zien: Volgens het Landesgericht Niedersachsen had een directeur van een kliniek zijn discretionaire bevoegdheid overschreden bij de overname van een andere kliniek, aangezien “de basis, kansen en risico's van het investeringsbesluit onvoldoende zijn opgehelderd”. Er dient een due diligence-onderzoek plaats te vinden, indien er “ontoereikende betrouwbare gegevens over de over te nemen onderneming beschikbaar zijn of indien de beschikbare informatie onduidelijkheden laat zien”. Doordat de directeur verzuimd had het onderzoek te laten uitvoeren, werd er een verkeerde investering gedaan die aanzienlijke verliezen met zich meebracht, waar de directeur aansprakelijk voor was.

  • Er moest niet alleen onderzoek worden gedaan naar potentieel nieuwe zakenpartners, maar ook naar bestaande partners en hun onderaannemers en leveranciers binnen het waardecreatieproces.

  • Als de vereiste kennis niet binnen de eigen onderneming aanwezig is of niet kan worden ontwikkeld, wordt aangeraden een expert in te schakelen.


Het gebruik van internettools ondersteunt de onderneming in het volledig en aantoonbaar uitvoeren van het onderzoek, zodat er tijdens audits geen risico bestaat. Een krachtige tool, zoals Lexis Diligence®, is in staat om personen op PEP- en sanctielijsten te onderzoeken. De tool biedt toegang tot alle relevante informatie en beschikt over talrijke filters, zoals ''Negative News” en kan gerichte zoekopdrachten naar bestuursleden, zakelijke partners en biografische en juridische bronnen uitvoeren.

U ontvangt niet alleen waarschuwingen over de ingevoerde personen en ondernemingen tijdens het zoeken, maar ook later via e-mail.

Na het onderzoek stelt de tool een rapport samen met vermelding van de datum over de uitgevoerde zoekopdracht, waarmee de zorgvuldigheidsplicht tijdens het onderzoek kan worden aangetoond. Via bedrijfsdatabases kan gedetailleerde informatie over ondernemingen, economisch gerechtigden of verstrengelingen worden onderzocht.

Neem contact met ons op
Telefoonnummer: 020 485 3456
Meer weten over LexisNexis?
  • Wilt u persoonlijk advies? Vul dan het contactformulier in!
  • Schrijf u in voor onze nieuwsbrief
  • Volg ons op LinkedIn of Twitter
  • Ga naar nieuws voor interessante artikelen, whitepapers en blogs