Invloeden van de macro-omgeving op uw onderneming

PESTEL-AnalyseElke onderneming beweegt zich binnen een universum van verschillende invloeden die succes en falen tot gevolg kunnen hebben. Voor een strategische ondernemingsplanning is het cruciaal dat u deze invloedsfactoren kent en er zelfs op kunt anticiperen.

Binnen de macro-omgeving wordt u geconfronteerd met factoren waarop uw onderneming geen invloed kan uitoefenen. Deze zijn van politieke, economische, maatschappelijke, juridische en milieugerelateerde aard. Om deze risico's tijdig te kunnen herkennen, moeten ondernemingen een adequate analyse uitvoeren; de zogenaamde PESTEL-analyse

PESTEL-invloedsfactoren als onderdeel van due diligence

Due DiligenceDe PESTEL-analyse dient niet uitsluitend om ondernemingen in te staat te stellen de marktsituatie te bepalen, maar kan ook deel uitmaken van het due diligence-onderzoek in de vorm van een proactieve risicomonitoring. Juist in tijden van globalisering zijn de leverketens dikwijls sterk vertakt en strekken deze zich uit over meerdere landen die betrokken zijn bij productie en verkoop.

Zowel ter persoonlijke bescherming als ter bescherming van de onderneming, en natuurlijk ook vanuit ethisch perspectief, dienen personen die verantwoordelijk zijn voor compliance binnen de onderneming te waarborgen dat leverketens vrij zijn van economische criminaliteit en dubieuze of illegale praktijken. Om snel te kunnen inspelen op veranderingen binnen de ondernemingsomgeving, moeten ondernemingen realtime geïnformeerd zijn over mogelijke risico's op basis van de PESTEL-categorieën. Een efficiënte en veilige methode is een risicoanalysetool, zoals LexisNexis® Entity Insight.

Wellicht klinken de bovengenoemde voorbeelden van PESTEL-invloedsfactoren nu nog te abstract om ze als reëel risico voor uw onderneming aan te merken. Toch doet u er goed aan zich hierin te verdiepen. Want ook wanneer de weg van leverketen naar uw onderneming sinds jaar en dag op rolletjes loopt, bestaan er risico's die u niet kunt negeren. Hieronder volgen enkele voorbeelden:

  • Een van uw productielanden wordt getroffen door een milieuramp, bijvoorbeeld een tsunami.
  • Er is sprake van veranderingen in de wet- en regelgeving, waardoor de import- en exportvoorwaarden voor u verslechteren.
  • Terugroepacties zorgen voor een vertraging van uw productieprocessen.
  • Uw leveranciers zijn te linken aan ethische problemen zoals moderne slavernij en corruptie, waardoor u met strafrechtelijke risico's en het risico van reputatieschade geconfronteerd wordt.

1. Politieke risico's

Laten we beginnen met de letter P, van politiek risico, en de invloed onderzoeken van politieke factoren die samenhangen met leverketens en derden.

We werden er al vaak aan herinnerd dat het wereldwijde politieke speelveld zeer sterk in beweging is, en dat geldt niet alleen voor opkomende economieën. De onzekerheid als gevolg van de Brexit, het economische nationalisme in de VS en het toenemende populisme in heel Europa hebben bijgedragen aan een toename van politieke risico's. Politieke factoren leiden ertoe dat ondernemingen aan risico's worden blootgesteld.

Het kennen van politieke risicofactoren
De globalisering heeft uitbreiding naar nieuwe markten gestimuleerd en kostenefficiënte, veerkrachtige leverketens mogelijk gemaakt. Terwijl ondernemingen hun voetafdruk achterlaten in andere landen en steeds complexere leverketens vormen, staan ze extra bloot aan politieke risicofactoren in die landen, zoals:

  • Politieke stabiliteit
  • Regeringstype
  • Mate van bureaucratie en corruptie
  • Persvrijheid en de rechtsstaat
  • Trends op het gebied van regulering en deregulering
  • Politieke maatregelen op het gebied van handel, heffingen en belastingen
  • Wetgeving op het gebied van bescherming van milieu, werk en consumenten

Deze factoren zijn direct van invloed op het vermogen van ondernemingen om de door hun nagestreefde groei- en winstmarges te bereiken. Het tijdig beschikken over informatie over mogelijke bedreigingen is hierdoor medebepalend voor uw succes. Risicomonitoring op basis van PESTEL-categorieën kan helpen bij het creëren van het vereiste bewustzijn en een proactief risicomanagement.

Gevolgen van politieke risicofactoren

Nieuws, rapporten van niet-gouvernementele organisaties en andere gegevensbronnen laten zien hoe politieke risicofactoren van invloed kunnen zijn op internationaal opererende ondernemingen of leverketens. Laten we de effecten van twee cruciale factoren eens nader bekijken.

Politieke stabiliteit (of het ontbreken ervan)

  • Politieke instabiliteit wordt gedefinieerd als de neiging tot regime- of regeringswisselingen, politieke oproeren of maatschappelijk geweld, of instabiliteit en onzekerheden in het regeringsbeleid, zoals in regelgeving, wetgeving inzake belastingen, eigendom of mensenrechten.  Politieke instabiliteit kan negatieve gevolgen hebben voor bedrijfsprocessen, leverketens, productiviteit en kwaliteit. Daarnaast kan het een bedreiging vormen voor belangrijke relaties. Als een onderneming een uitgebreide leverketen heeft kan politieke instabiliteit helaas nauwelijks worden omzeild. Bij een recent onderzoek van het American Productivity and Quality Center (APOQ) gaf 63 procent van de ondervraagde ondernemingen aan dat ze werkten met leveranciers in werelddelen waar politieke chaos heerste. Bijvoorbeeld Deutsche Post, die haar pakketleveringen aan Oekraïne stopzette als gevolg van aanhoudende onrust, ondanks het feit dat 620 Duitse ondernemingen in Oekraïne actief zijn. En politieke instabiliteit heeft niet alleen invloed op leverketens. De Zwitserse logistieke onderneming Astras maakt melding van een personeelsverloop in Oekraïne van twintig procent.
  • Politieke maatregelen op het gebied van handel, heffingen en belastingen
    Volgens de Wereldhandelsorganisatie (WTO) neemt het aantal handelsbeperkende maatregelen die WTO-leden hebben ingevoerd verder toe. Het enorme aantal politieke handelsmaatregelen kan grote belemmeringen vormen voor ondernemingen. Met een gemiddelde toename van 22 nieuwe maatregelen per maand is kennis van wetgevingsvoorstellen van regeringen dringend vereist. De onzekerheid voor ondernemingen wordt alleen maar vergroot door de vele reeds bestaande handelsbetrekkingen die worden bedreigd. Het America First-beleid van de regering Trump, van het zich terugtrekken uit het Trans-Pacific-Partnership (TPP) tot plannen om opnieuw te onderhandelen over de Noord-Amerikaanse vrijhandelszone (NAFTA), kan leiden tot handelsbeperkingen. CIPS-econonoom John Glen zegt hierover het volgende:  Beheerders van leverketens moeten, met het oog op bedreigingen voor de wereldwijde handelsbetrekkingen, evenveel aandacht schenken aan politieke risico's als aan de risico's op natuurrampen en economische problemen.

2. Economische risico's

Laten we nu kijken naar de E van economie en de rol van economische factoren op de risico's bij voorzieningsketens en derde partijen waarmee ondernemingen te maken krijgen.

De economische factoren productie, consumptie en cashflow hebben een duidelijke invloed op succes, duurzaamheid en winstgevendheid van ondernemingen. Economische risico's kunnen in het ergste geval voorzieningsketens onderbreken en tot bedrijfsstilstand leiden. Wij hebben de verschillende soorten economische risico's nader onderzocht. Wij zullen u nu aan de hand van enkele voorbeelden laten zien hoe u uw eigen economische risico's kunt verkleinen en uw bedrijf veerkrachtiger kunt maken.

Economische factoren zijn van invloed op uw bedrijf

Om invloed uit te oefenen op economische factoren, maken regeringen bijvoorbeeld gebruik van belastingwetten, overheidsuitgaven en instrumenten voor rentebeheer. Risico's voor uw ondernemingen kunnen voorkomen in de vorm van rentepercentages, wisselkoersen, recessie, inflatie, belastingen en veranderingen in vraag en aanbod. Laten we eens kijken naar de belangrijkste economische risicofactoren en nagaan welke invloed ze op bedrijfsactiviteiten kunnen hebben.

Rentepercentages: Risico's samenhangend met rentepercentages zijn relevant voor alle ondernemingen die rentedragende activa bezitten, zoals kredieten of obligaties. Het specifieke economische risico houdt in dat de hoogte van de activa met veranderende rentepercentages ook kan veranderen. Logischerwijze is dit risicogebied met name relevant voor banken. Het kan echter van invloed zijn op elke onderneming die kredieten als onderdeel van zijn bedrijfsstrategie gebruikt.

Wisselkoersen: Wisselkoersen kunnen complex en volatiel zijn en ze zijn van invloed op alle bedrijfsactiviteiten samenhangend met import of export. Een verandering in de wisselkoers kan bepalend zijn voor hoeveel een onderneming aan zijn internationale toeleveranciers moet betalen en op die manier van invloed zijn op de winstmarges.

Recessie: Een economische recessie (ongeacht de omvang) kan het aankoopgedrag van klanten beïnvloeden, wat ondernemingen ertoe kan dwingen hun prijzen te verlagen of hun ondernemingsplan drastisch te wijzigen.

Een grondig begrip van de economische risico's is essentieel voor duurzame economische groei en intelligente besluitvorming. Hieronder volgen enkele cases waarbij ondernemingen hun eigen economische factoren in aanmerking hebben genomen en de specifieke risicofactoren hebben geïdentificeerd en verkleind.

Jessops: Aanpassing aan recessie en marktveranderingen

In 2008 belandde de Britse economie in een recessie. In de daarop volgende jaren steeg het werkloosheidspercentage en moesten veel werkgevers de lonen verlagen. Hierdoor beschikten consumenten over een lager besteedbaar inkomen. Dit had grote invloed op de detailhandel. Bij Jessops, een Britse aanbieder op het gebied van fotografie, liep de omzet van camera’s en fotoaccessoires terug. Gelukkig bleven de winstmarges bij fotoservices, zoals het afdrukken van foto's, stabiel. Jessops besloot zich vervolgens toe te leggen op beeldverwerking. Het doel van het bedrijf werd marktleider worden en daarmee de risico's te minimaliseren en de winstmarges te vergroten.

Andere belangrijke economische invloeden voor ondernemingen zijn veranderingen bij concurrenten op de markt. Jessops kreeg te kampen met een toenemende concurrentie van online aanbieders van fotoafdrukken en van supermarktketens die voordeligere prijzen boden.

Het bedrijf reageerde op deze economische risico's door middel van een uitgebreide strategie via meerdere kanalen; klanten kunnen foto's en cadeaus voortaan in de winkel kopen én online bestellen. Een callcenter handelt op efficiënte wijze de online diensten af en kan daarbij profiteren van Jessops’ jarenlange vakkennis binnen de branche. Het bedrijf heeft daarnaast zijn productportfolio uitgebreid. Deze tegenmaatregelen stelden Jessops in staat een concurrentievoordeel te behalen, waardoor het bedrijf beter gewapend was tegen economische risico's.

IKEA: Reacties op macro-economische veranderingen

De wereldwijde economische crisis van 2007 tot 2009 liet opnieuw zien welke invloed externe economische factoren op ondernemingen kunnen hebben. Toch werd IKEA, in vergelijking met veel andere ondernemingen, minder door de crisis geraakt. Dit kwam doordat het bedrijf een strategie van kostenbeheer volgt, waarbij de economische risico's van de voorzieningsketen en core business worden meegenomen. Hoewel IKEA 5.000 banen moest schrappen, liep de omzet in het 2e kwartaal van 2009 met slechts één procent terug.

Amazon: Wisselkoersen en fiscale risico's

Er bestaan talrijke economische factoren die direct van invloed zijn op de groeiprognoses en de stabiliteit van het bedrijf Amazon, zoals belastingpercentage en inflatiecijfers, algemene en branchespecifieke economische groei, werkloosheid en veranderingen in de wisselkoersen. In 2016 maakten de opbrengsten uit internationale transacties 32% van de inkomsten van Amazon uit.

De onderneming is daarom onderhevig aan een vergroot risico van schommelende wisselkoersen. Veranderingen in de wisselkoersen hadden in 2014, 2015 en 2016 een negatief effect op de opbrengsten, met verliezen van 636 miljoen, 5,2 miljard en 550 miljoen dollar.

Toen de Amerikaanse president Donald Trump in juni 2017 sprak over de noodzaak om een internetbelasting in te voeren, had zijn uitspraak direct betrekking op Amazon. Dit voorval is een voorbeeld van de potentiële effecten van economische factoren, in dit geval een heffing op diensten van Amazon.

Om deze risico's te verkleinen, zorgt Amazon voor een diversificatie van zijn portfolio, waardoor het bedrijf de effecten van wisselkoersen en fiscale lasten verkleint.

Economische risico's en de invloed ervan op de voorzieningsketens

Zonder een efficiënt beheer van de economische risico's binnen uw bedrijf en uw voorzieningsketen brengt u uw huidige en toekomstige handelsactiviteiten in gevaar. Door steeds snellere inzichten in economische en marktgerelateerde trends alsmede potentieel juridische maatregelen en andere factoren, kunt u proactief reageren en daarmee risico's beperken. Maar hoe verschaft u zichzelf een beter overzicht van economische risico's? Zorg voor een betrouwbare oplossing voor risicomonitoring.

Ondernemingen moeten ingecalculeerde risico's nemen om hun ondernemingsdoelen te realiseren. Door verbeterde inzichten in de PESTEL-risico's, kan er flexibeler worden opgetreden, wanneer er zich ernstige problemen voordoen. LexisNexis® Entity Insight is een krachtig instrument dat ondernemingen helpt om continu observaties uit te voeren die zijn toegespitst op de voor de onderneming specifieke risico's. Kom er alles over te weten.

3. Sociaal-culturele risico's

Laten we nu kijken naar de derde letter (S) van de PESTEL-analyse. S staat voor sociaal-culturele aspecten en de invloed ervan op de voorzieningsketen alsmede de risico's voor internationale ondernemingen door derden.

Ondernemingen moeten in toenemende mate kunnen vertrouwen op complexe netwerken van toeleveranciers en andere derden, waardoor ze blootstaan aan steeds grotere risico's. Voor een totaalbeeld van het risico moeten ondernemingen zich eerst een overzicht verschaffen van de sociaal-culturele risicofactoren en zich vervolgens concentreren op de belangrijkste details.

Het kennen van de sociaal-culturele risicofactoren

Gelet op de huidige voorzieningsketens en de groeiplannen waarmee ondernemingen uitbreiden naar nieuwe markten, staan ondernemingen bloot aan aanzienlijke risico's wanneer ze globale trends en lokale sociaal-culturele normen niet goed inschatten. Welke sociaal-culturele risico's voor uw onderneming relevant zijn, hangt af van een groot aantal factoren; van de betreffende landen waarin uw onderneming opereert tot en met het soort producten en diensten die u aanbiedt.

De meeste sociaal-culturele risicofactoren kunnen in drie categorieën worden onderverdeeld: Demografische en sociaal-culturele factoren en factoren gerelateerd aan religie en levensovertuiging.

Tot de demografische factoren behoren:

  • Bevolkingsgroei
  • Leeftijdsstructuur en vraagverschuivingen in de loop van de tijd
  • Gemiddelde omvang en structuur van gezinnen
  • Sociale diversiteit in termen van etnische achtergrond, geslacht, inkomen en opleiding
  • Immigratie- en emigratiecijfers

Zoals in de afgelopen jaren is gebleken, gaat immigratie dikwijls gepaard met dwangarbeid, dat aanzienlijke reputatierisico's met zich meebrengt wanneer desbetreffende gevallen binnen de voorzieningsketen van een onderneming worden blootgelegd.

Tot de sociaal-culturele factoren worden o.a. gerekend:

  • Structuur van de sociale klassen
  • Vermogen van de plaatselijke bevolking
  • Veranderingen in koopgedrag
  • Inkomensverschillen
  • Opleidingsniveau en toegang tot onderwijs
  • Niveau en beschikbaarheid van de gezondheidszorg
  • Sociale beïnvloeders zoals burgergroeperingen
  • Trends op het gebied van mode en lifestyle
  • Invloed van social media in vergelijking tot traditionele media
  • Dominerende communicatietechnologie
  • Balans tussen plaatselijke en geïntroduceerde culturele gebruiken

Deze risico's zijn niet alleen van toepassing op opkomende markten. De Brexit beïnvloedt nu al het koopgedrag bijvoorbeeld, wat op zijn beurt een negatief effect kan hebben op de omzet van ondernemingen.

Factoren gerelateerd aan religie en levensovertuiging omvatten onder andere:

  • Religie: Meerderheids- en minderheidsreligies, invloed van religieuze leiders op maatschappelijke gedragingen en de rol van religie als instrument van sociale binding of splitsing
  • Bijgeloof: Geloofsovertuigingen en plaatselijke mythologieën die van invloed zijn op het gedrag
  • Gebruiken en tradities van feestdagen
  • Bankieren, investeren en sparen
  • Acceptatie van verschillende mensen, landen en ondernemingen
  • Interpretatie van etnische dan wel immorele gedragingen

Hoewel deze factoren tamelijk onschuldig lijken, brengen ze een reëel risico met zich mee. Denk bijvoorbeeld aan het Chinese gebruik van de Guanxi, dat is gedefinieerd als “systeem van sociale netwerken en invloedrijke betrekkingen op het gebied van zakendoen”. Binnen dit gebruik is het gebruikelijk om geschenken aan te bieden. Bedrijven moeten echter opletten dat zij hierdoor niet in conflict komen met de Foreign Corrupt Practices Act (FCPA) en de UK Bribery Act. Kennis van dergelijke sociaal-culturele risico's stelt ondernemingen in staat om relaties met andere ondernemingen op te bouwen en tegelijkertijd mogelijke schendingen te voorkomen.

De omgang met sociaal-culturele risico's kan een grote uitdaging vormen voor internationale ondernemingen. De interactie met een complete voorzieningsketen kan, gelet op het aantal moderne voorzieningsketens, nagenoeg onmogelijk zijn. Een meer praktische aanpak is zich te concentreren op de belangrijkste leveranciers en bepaalde “hotspots” binnen de voorzieningsketen, bijvoorbeeld subsectoren zoals de mijnbouw of opkomende markten, die zeer gevoelig zijn voor sociaal-culturele problemen.

Door uw aanpak te richten op de meest relevante sociale problemen en door een proactief proces voor monitoring van risico-indicatoren op social media, in het nieuws en in andere belangrijke gegevensbronnen te ontwikkelen, bent u beter in staat om mogelijke risico's te voorspellen en te verkleinen. Zo kan uw onderneming blijven groeien.

4. Technologische risico's

Laten we nu kijken naar de letter T van technologisch risico en de ondernemingsbrede effecten ervan op organisaties. Bij een technologische beschouwing van de risicobeoordeling is het van belang, dat u zowel de factoren kent die door actuele en toekomstige technologieën van invloed kunnen zijn op de onderneming, als de technische risico's binnen de leverketen.

“De wereldwijde risico's staan steeds nauwer met elkaar in verbinding. Dit betekent dat de technologische veranderingen op meer verschillende manieren het scala aan risico's kunnen beïnvloeden”, aldus het Global Risks Report uit 2017 van het Economisch Wereldforum. De 100 belangrijkste bedrijfsleiders wereldwijd noemden de met kunstmatige intelligentie (KI), cyberattacks en datafraude verbonden technologische risico's bij hun risicobeoordelingen in dit rapport bijzonder vaak. Ze benadrukten daarmee hun groeiende zorg wat betreft een zogenaamde “vierde industriële revolutie”.

Technologische factoren die mogelijk van invloed kunnen zijn op de arbeidsprocessen van ondernemingen respectievelijk hun toekomstige houdbaarheid, hangen zowel met bestaande technologieën als met de ontwikkeling van opkomende technologieën samen. Men hoeft slechts de indrukwekkende groeicijfers van de afgelopen jaren te bekijken om de snelheid waarin deze ontwikkelingen zich voltrekken te begrijpen. Hiertoe behoren bijvoorbeeld het toegenomen gebruik van hybride en elektrische voertuigen, het gemak van contactloos betalen of de belangrijke effecten van online social media op ons dagelijkse leven.

Deze onbeteugelde technologische ontwikkeling vereist een snelle reactie van ondernemingen, zodat deze trends en innovaties kunnen bijbenen en binnen een concurrerende markt kunnen bestaan en de zichtbaarheid kunnen vergroten. Hierdoor zijn er meer proactieve, op kennis gebaseerde beslissingen mogelijk.

Technologische factoren die van invloed zijn op ondernemingen

Ontregelende techologie

  • Risico's: Technologische implementaties kunnen operationele en strategische risico's vormen, die mogelijk een verstoring van de bedrijfsmatige groei met zich meebrengen. De pijlsnelle (en technologisch ondersteunde) opkomst van Uber bijvoorbeeld veegde de vloer aan met traditionele vervoerdiensten, waardoor deze volledig instortten.
  • Kansen: Ontregelende digitale technologie was van doorslaggevende invloed op de mediaorganisaties, aangezien het programma-aanbod voor consumenten aanzienlijk werd vergroot; streaming heeft een deel van het publiek weggekaapt bij de traditionele omroeporganisaties. De mogelijkheid ontstond om ondernemingen en consumenten gerichte aanbiedingen, voordeligere media en een groter bereik te bieden.

Organisatieprocessen

  • Risico's: Veel technologische risico's zijn verbonden met gegevensveiligheid en cybercriminaliteit. Incidenten zoals het hacken van de complete administratie van de Britse gezondheidszorg NHS tonen de verwoestende gevolgen van een beveiligingslek voor de bedrijfscontinuïteit en het vertrouwen van de stakeholders. Een ander risico is technisch falen, zoals het niet activeren van airbags, wat een vernietigende impact heeft op de auto-industrie. Of zwakke punten binnen innovatieve technologie, zoals het ernstige brandgevaar dat oververhitting van batterijen van mobiele telefoons oplevert. Dit alles kan regelgevingsrisico's zoals geldboetes opleveren en een negatief effect hebben op de winst, het imago en de algemene groei van ondernemingen. Ontregelende technologie kan bovendien de groei van ondernemingen afremmen, bijvoorbeeld voor een situaties waarin een concurrent een nieuwe technologie eerst introduceert en op die manier een groter deel van de gezamenlijke klantenkring aanspreekt.
  • Kansen: Integratie van moderne technologie (altijd op voorwaarde dat de vereisten, doelstellingen en strategische overwegingen van ondernemingen gerespecteerd worden) kan grote voordelen opleveren voor ondernemingen en hun klanten en kan daarnaast een duurzaam concurrentievoordeel inhouden. De sleutel hiertoe is een krachtige monitoring: Deze kan organisaties helpen om nieuwe technologieën, die de markt mogelijk opschudden, te identificeren, hier proactief op te reageren en potentiële waarschuwingen als gevolg van technische gebreken duidelijker waar te nemen. Een goed voorbeeld hiervan is het toenemende gebruik van blockchain valuta en virtuele valuta's, hetgeen de belangstelling van toezichthoudende autoriteiten gewekt heeft, wat weer tot een toename van de regelgevingsrisico's leidt.

Kosten

  • Risico's: Investeringen in hypermoderne technologieën vormen extreem hoge uitgaven voor ondernemingen: van het vervangen van complete wagenparken en de aanschaf van elektronische voertuigen tot minder grootschaligere veranderingen, zoals het uitrusten van medewerkers met videotelefonieapparatuur. Wanneer de mogelijke effecten van investeringen op uw onderneming niet grondig worden onderzocht, kan dit al snel tot overinvesteringen of investeringen in de verkeerde technologie leiden.
  • Kansen: Ondernemingen die met behulp van technologie een concurrentievoordeel willen behalen en daarnaast over een solide strategie beschikken, kunnen hiervan enorm profiteren en een fors en snel rendement op investeringen realiseren.

Intensiteit

  • Risico's: In elke discussie waarin het onderwerp technologie besproken wordt, wordt wel een keer de vraag naar werkgelegenheid gesteld. KI en automatisering hebben inmiddels tot een sterke afname van de “traditionelere” carrièrevormen geleid. Een voorbeeld hiervan zijn robots die muren kunnen bouwen, waardoor er minder metselaars nodig zijn. Deze trend zal naar alle waarschijnlijkheid doorzetten. Volgens een onderzoek van de Internationale Arbeidsorganisatie loopt 50 procent van alle Aziatische arbeidskrachten het risico door robots te kunnen worden vervangen. Daarnaast zou de werkgelegenheid onder onderhoudspersoneel in landen met een instabiele infrastructuur een steeds groter probleem vormen. Dit zou leiden tot verstoringen in de leverketens en daarmee verbonden financiële verliezen en reputatieschade met zich meebrengen.
  • Kansen: Als deze effecten echter via de leverketen aan een complete monitoring worden onderworpen, zorgt technologie hoogstwaarschijnlijk voor betere mogelijkheden voor geschoold werk op het gebied van onderhoud, programmering en codering, waardoor ondernemingen mogelijk jongere medewerkers kunnen aantrekken.

Technologische risico's en effecten op leverketens

Technologische factoren vormen slechts een deel van veel externe factoren die een negatief effect op ondernemingen kunnen hebben. Deze technologische factoren maken integraal deel uit van de PESTEL-analyse. Net als bij de voornoemde risico's, bestaat er ook in combinatie met leverketens een hele reeks extra technologische risico's, waaronder een instabiele technologische basis: Wanneer arbeidsprocessen in landen met een relatief instabiele infrastructuur plaatsvinden, kan dit problemen bij de inzet respectievelijk het behoud van technologie met zich meebrengen. Een onderbreking van de stroomvoorziening kan een dure uitrusting beschadigen. Daarnaast moet er mogelijk onderhoudspersoneel worden ingeschakeld, wat onderbrekingen in de leverketen veroorzaakt, die vervolgens weer financiële consequenties en reputatieschade als gevolg kunnen hebben. Een groeiend realtime bewustzijn van technologische en marktgerelateerde trends stelt u in staat om hier proactief op te reageren. Om technologische risico's echter beter te kunnen doorzien, moet u ervoor zorgen dat u beschikt over betrouwbare oplossingen voor risicomonitoring.

5. Milieurisico's

De tweede E in PESTEL staat voor milieurisico's (Environmental Risks) en de effecten ervan op ondernemingen.

“Risico is als vuur: Wanneer we het onder controle hebben, biedt het voordelen; wanneer we de controle echter verliezen, breidt het zich uit en heeft het een vernietigend effect.” Dit citaat van Theodore Roosevelt is meer dan honderd jaar oud, maar heeft niets van zijn geldigheid verloren. “Controle” betekent in dit verband echter niet dat risico's volledig kunnen worden weggenomen, wat bij veel milieurisico's waarmee ondernemingen geconfronteerd worden, simpelweg ook niet mogelijk is. In plaats daarvan gaat het er bij risicomanagement om dat ondernemingen zich dynamisch aan veranderende omstandigheden kunnen aanpassen. Om een volledig veerkrachtig bedrijf te kunnen onderhouden, zijn ondernemingen aangewezen op een doelgerichte monitoring die hen in staat stelt waarschuwingssignalen zo vroeg mogelijk te herkennen.

De volgende risicofactoren dient u in het oog te houden

In abstracte zin kunnen alle externe factoren die mogelijk van invloed zijn op een onderneming, als milieurisico's worden erkend. Binnen de PESTEL-context ligt de prioriteit echter bij het concrete fysieke milieu. De volgende voorbeelden laten zien welke invloed milieufactoren op ondernemingen kunnen hebben:

  • Klimaat, weersomstandigheden en natuurrampen: Als gevolg van de globalisering, in het bijzonder binnen de voorzieningsketens, moeten ondernemingen rekening houden met een groter bereik aan klimatologische omstandigheden en de hieraan gerelateerde weersomstandigheden. Dat ook natuurrampen een onderbreking van voorzieningsketens kunnen veroorzaken, toont het voorbeeld Toyota aan: Na de aardbeving in Japan moest de autofabrikant in april 2016 de productie in zijn fabrieken in het hele land stopzetten vanwege een gebrek aan onderdelen.
  • Klimaatveranderingen: Het risico van klimaatveranderingen wordt dikwijls onderschat, aangezien het proces zich zo langzaam lijkt te voltrekken. Desondanks kan dit proces de risico's voor voorzieningsketens absoluut verveelvoudigen. Zo gaat klimaatverandering onder bepaalde omstandigheden gepaard met een tekort aan grondstoffen, zoals een watergebrek of energieschaarste. Klimaatverandering kan ook de effecten van weersverschijnselen zoals orkanen, sneeuwstormen of bosbranden versterken. Deze leiden op hun beurt tot onderbrekingen in de bedrijfsvoering of het goederentransport en kunnen voorzieningsketens in chaos onderdompelen.
  • Milieuverontreiniging: Veel voorzieningsketens maken gebruik van toeleveranciers in ontwikkelingslanden waar nog geen streng milieubeleid wordt gevoerd waardoor bij milieuverontreiniging juridisch kan worden opgetreden. Als de verbruikers echter de indruk krijgen dat ondernemingen de gebrekkige wetgeving misbruiken, kan dit ernstige reputatieschade met zich meebrengen. De grootschalige protesten van begin dit jaar toonden dit aan, toen bekend werd dat grote modehuizen H&M of Marks & Spencer stoffen uit fabrieken in Bangladesh en China halen, die het milieu sterk belasten. In haar dankwoord bij het in ontvangst nemen van de Riverkeeper-milieuprijs gaf modeontwerpster Eileen Fisher toe: “De modebranche is de op een na grootste milieuvervuiler ter wereld ... ze wordt alleen overtroffen door de olie-industrie.”
  • Aanbod voor niet-hernieuwbare materialen: Een schaarste maar ook een overschot aan niet-hernieuwbare materialen brengt voor ondernemingen een reeks risico's met zich mee. Een overschot aan ruwe olie drukt de prijzen, terwijl de strategische risico's voor oliebedrijven toenemen. Als daarentegen de prijzen vanwege een schaarste aan ruwe olie stijgen, nemen voor een nog grotere bandbreedte aan ondernemingen de financiële risico's toe. Daarbij komen potentiële storingen tijdens het transport, die een gebrek aan brandstof met zich meebrengen. Daarnaast kan een schaarste aan niet-hernieuwbare materialen een onstabiele energievoorziening tot gevolg hebben, waardoor de voorzieningsketens nog verder belast worden.
  • Milieuvoorschriften: De steeds sneller verlopende klimaatveranderingen en de noodzaak van maatregelen tegen milieuvervuiling in ontwikkelingslanden zorgen ervoor dat ook de regels en wetten zich continu doorontwikkelen. Ondernemingen moeten rekening houden met de wetgevende activiteiten, die hun risico's kunnen vergroten.

PESTEL-gerelateerde monitoring toont risico's beter aan

In bepaalde gevallen kunnen milieurisico's zonder continue monitoring worden voorspeld. Het klimaat zelf is een alom bekende factor. Zo zijn ondernemingen die naar de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) willen uitbreiden zich meestal goed bewust van de problemen die ondernemen in een heet, droog klimaat met zich meebrengt en bereiden ze zich hier goed op voor. Ook weersomstandigheden kunnen vaak genoeg worden voorspeld: Ondernemingen of leveranciers in kustregio's zijn zich ervan bewust dat de seizoensgebonden risico's, zoals orkanen, de bedrijfsvoering kunnen verstoren en hebben hier actieplannen voor klaarliggen. Als gevolg van de voortschrijdende klimaatveranderingen kunnen de bekende factoren echter steeds slechter worden voorspeld. Juist hier kan een continue monitoring van milieurisico's uitkomst bieden.

“De dynamische wisselwerkingen van geopolitiek, technische vooruitgang, wereldwijde economische integratie, maatschappelijke instabiliteit, klimaatveranderingen en andere factoren leiden ertoe dat een risico met toenemende waarschijnlijkheid ook van invloed is op andere risico's”, aldus de Brink-inlichtingendienst wat betreft de wereldwijde risico's. Daarnaast wordt gesteld dat bij een wisselwerking tussen de “bekende risico's (bijvoorbeeld een orkaan) en nieuw optredende risico's (stijgende zeespiegel) de uitkomst niet eenvoudig is te voorspellen. In dat opzicht vergroot de voorspelling van nieuw optredende risico's de mogelijkheden om potentiële uitkomsten te voorspellen in situaties waarin de risico's elkaar overlappen.”

6. Juridische risico's

Laten we ten slotte kijken naar de letter L: de wetgevende (legislative) risico's en hun mogelijke ondernemingsbrede effecten. Hierbij laten wij u zien hoe u ongewenste schendingen van de voorschriften en wetten binnen uw onderneming en voorzieningsketens kunt vermijden.
Voorschriften en wetten vormen belangrijke componenten wanneer het draait om het waarborgen van gelijke concurrentieverhoudingen voor ondernemingen en maatschappijen. Deze zijn van invloed op alle soorten bedrijfsactiviteiten. Juridische factoren kunnen zowel het bedrijf als de leiding van ondernemingen positief of negatief beïnvloeden, ongeacht in welk land de onderneming gevestigd is.

Regelgevingsrisico's kunnen van invloed zijn op de omzet, reputatie en zakelijk succes, en kunnen zelfs voorkomen wanneer een onderneming zich bewust is van zijn rechten en plichten. Toeleveranciers en andere derde partijen brengen namelijk een vergroot risico van onreglementair gedrag met zich mee. Daar komt bij dat de internationale regelgeving aan continue veranderingen onderhevig is, waardoor ondernemingen voortdurend realtime informatie over actuele en toekomstige veranderingen van richtlijnen en wetgeving moeten inwinnen om hun risico zoveel mogelijk te beperken. Juridische risico's vormen in het bijzonder een probleem voor internationaal actieve ondernemingen en multinationals, aangezien deze de voorschriften en wetten in het land waarin hun bedrijf gevestigd is niet alleen kennen, maar zij deze factoren ook voor alle staten of landen moeten bepalen waaraan ze leveren respectievelijk van waaruit zij leveringen ontvangen.

Overige juridische factoren

  • Belastingen en douanevoorschriften
    Deze voorschriften betreffen alle ondernemingen die goederen importeren of exporteren. Onder deze voorschriften vallen onder andere: nationale fiscale wetten, fiscale beperkingen voor bepaalde economische sectoren, export- en importbeperkingen, belastingverminderingen, inkomens- en ondernemingsbelastingen alsmede financieel-politieke regelingen.
  • Algemene economische beleidsregelingen
    Het risico te handelen in strijd met het algemene economische beleid kan van invloed zijn op alle ondernemingen, aangezien dit type risicofactor een verscheidenheid aan onderwerpen en aspecten omvat, zoals valutagerelateerde en handelspolitieke regelingen, eigendomsrechten, de staatscontrole over zakelijke activiteiten (vergunningen, licenties, concessies), het stimuleren van bepaalde handelsactiviteiten (milieuvriendelijke goederen, energiebesparingen, gezonde producten), de bescherming van auteursrechten en octrooien, gegevensbeschermingswetten alsmede verslagverplichtingen voor effecten.
  • Wetten ter bescherming van werknemers
    De wetten ter bescherming van werknemers kunnen van land tot land aanzienlijk verschillen. Dit maakt dat ze een groot risico van reputatieschade of schendingen van wetten vormen voor landen. Zo maken bijvoorbeeld de wetten inzake kinderarbeid, in bepaalde delen van Azië, een tewerkstelling van kinderen vanaf 14 jaar mogelijk indien dit in overeenstemming met de Internationale Arbeidsorganisatie gebeurt. Wetten ter bescherming van werknemers zijn onder andere: Antidiscriminatiewetten, ARBO-voorschriften, vakbondswetten, minimumloonregelingen en gezondheids- en pensioenwetgeving.
  • Consumentenbeschermingswetten en wetten op buitenlandse handel
    Deze wetten zijn met name relevant voor ondernemingen die hun goederen direct aan consumenten verkopen of die naar andere landen exporteren. Als nieuwe wetten of wetswijzigingen niet permanent worden gemonitord en omgezet, kan de toelevering op grond van wettelijke maatregelen onderbroken of opgeschort worden, wat consequenties kan hebben voor de omzet en het imago naar de klant toe. Tot deze wetten behoren onder andere: Meet- en ijkwetgeving, productbeschrijvingsvoorschriften, consumentenkredietwetten, leeftijdsbeschermingswetten, sociaal-juridische bepalingen (maatschappelijke waarden, transparantie binnen de voorzieningsketen, moderne slavernij), handelssancties en internationale handelsbepalingen.

Steeds de laatste ontwikkelingen op het gebied van gegevensbeschermingswetten bijhouden

Gegevensbeschermingswetten moeten waarborgen dat de persoonsgegevens van betrokkenen veilig worden vastgelegd. Niet-naleving kan ondernemingen zeer hoge geldboetes opleveren; sinds de inwerkingtreding van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) op 25 mei 2018 bedragen deze maximaal 4 procent van de wereldwijde omzet van een onderneming. Van deze hoogte waren veel ondernemingen zich kort vóór de genoemde datum nog niet bewust. Dergelijke juridische middelen moeten worden ingezet bij grootschalige schendingen, zoals bij aanvallen door hackers op gegevens van de Britse telecomaanbieder TalkTalk in 2015, waardoor meer dan 150.000 klanten werden geraakt.

Om omvangrijke geldboetes, reputatieschade en verlies van vertrouwen onder shareholders te vermijden, moeten ondernemingen efficiënter met risico's leren omgaan. In de VS zijn op basis van de Safe-Harbour-procedure reeds veranderingen in het gebruik van gegevens doorgevoerd. Desondanks zijn er ook daar bedrijven die hun risico's niet efficiënt beheren. Een half jaar nadat het Europese Hof van Justitie de actuele regelingen inzake de trans-Atlantische gegevensuitwisseling ongeldig had verklaard, legde de Hamburgse toezichthouder gegevensbescherming geldboetes van EUR 8.000 op aan Adobe en van EUR 9.000 aan Pepsi-dochter Punica, alsmede EUR 11.000 aan Unilever, aangezien deze bedrijven “geen toegestane alternatieve methodes hadden ingevoerd”.

Bescherming van werknemers en klanten "op het randje van legaliteit

Overige juridische factoren kunnen ook indirect van invloed zijn op ondernemingen. Zo werd in september 2017 de bedrijfslicentie van Uber in Londen ingetrokken, aangezien de instanties in Londen van mening waren dat de onderneming “het randje van legaliteit” opzocht wat betreft de rechten van medewerkers en de veiligheid van klanten.

Uber werd als gevolg van zijn arbeidsvoorwaarden onderworpen aan een kruisvuur van kritiek door vakbonden, wetgevers en traditionele taxichauffeurs. De vakbonden verzochten de overkoepelende organisatie van de Londense vervoersector “Transport for London” om Uber in het kader van een nieuwe vijfjarige licentie te dwingen om de fundamentele arbeidsrechten na te leven.

U kunt zowel het directe wetgevingsrisico in de vorm van geldboetes, sancties en blokkeringen maar ook het indirecte juridische risico, dat zich uit in de vorm van kritiek op uw praktijken en handelwijzen door vakbonden, activisten, regeringen en klanten, verkleinen. Hiervoor dient u op de hoogte te zijn van alle voor uw onderneming relevante wetten.

Het juridische risico en de invloed ervan op de voorzieningsketen

Hoe beter u het wettelijke kader kent en, nog belangrijker, begrijpt in welke mate de wetten en voorschriften van invloed kunnen zijn op uw onderneming, hoe beter u kunt anticiperen op risico's. U verschaft uzelf een beter inzicht in de juridische risico's, door een oplossing te zoeken waarop u kunt vertrouwen.

Neem contact met ons op
Telefoonnummer: 020 485 3456
Meer weten over LexisNexis?
  • Wilt u persoonlijk advies? Vul dan het contactformulier in!
  • Schrijf u in voor onze nieuwsbrief
  • Volg ons op LinkedIn of Twitter
  • Ga naar nieuws voor interessante artikelen, whitepapers en blogs